Παθήσεις Κερατοειδούς
9 Δεκεμβρίου 2025 2026-02-16 11:30Παθήσεις Κερατοειδούς
Ανατομία κερατοειδούς
Ο κερατοειδής είναι ο πρόσθιος χιτώνας του ματιού και φυσιολογικά στερείται αγγείων εξασφαλίζοντας την, απαραίτητη για την όραση μας, διαφάνεια. Το τρίδυμο (V εγκεγαλική συζυγία) νευρώνει τον κερατοειδή μέσω του μακρών ακτινωτών νεύρων και τον καθιστά το νευροβριθέστερο ιστό του οφθαλμού. Το πάχος του κυμαίνεται μεταξύ 450 και 610 μm και κατά μέσο όρο είναι 550 μm. Ο κερατοειδής αποτελεί τη διαθλαστικότερη επιφάνεια του ανθρώπινου οφθαλμού και έτσι είναι κυρίως υπεύθυνος για την ακριβή εστίαση των ακτίνων φωτός στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Στο έργο αυτό επικουρείται από το φακό του οφθαλμού.
Η βασική δομή του κερατοειδούς είναι απλή και αποτελείται από τις ακόλουθες στιβάδες:
- Επιθήλιο
- Μεμβράνη Bowman
- Στρώμα
- Μεμβράνη Descemet
- Ενδοθήλιο
Θόλωση του κερατοειδούς, ή μεγάλη μεταβολή, ή ανωμαλία στην καμπυλότητά του (π.χ. κερατόκωνος) έχει άμεση συνέπεια στην ποιότητα όρασης.
Ελληνικό Κέντρο Κερατοκώνου
Κερατόκωνος
Ο κερατόκωνος είναι πάθηση του κερατοειδούς, που εμφανίζεται στην εφηβεία και εξελίσσεται συνήθως μέχρι την 4η δεκαετία της ζωής. Κατά κανόνα προσβάλλει και τα δύο μάτια με διαφορετικό ρυθμό εξέλιξης. Στον κερατόκωνο, η κεντρική μοίρα του κερατοειδούς λεπταίνει και λαμβάνει ένα κωνικό σχήμα αντί του συνηθισμένου που είναι κάπως σφαιρικό. Η όραση του ασθενούς είναι θολή, εξαιτίας του σημαντικού βαθμού μυωπίας και ανώμαλου αστιγματισμού. Κατά την εμφάνιση του αντιμετωπίζεται επιτυχώς με ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιών ή φακών επαφής αλλά στην πορεία της εξέλιξής του ικανοποιητική όραση επιτυγχάνεται μόνο με την χρήση εξειδικευμένου τύπου φακών επαφής. Στα προχωρημένα στάδια χρειάζεται χειρουργική επέμβαση.
Το ΕΟΟ αποτελεί κέντρο αναφοράς και μελέτης της πάθησης αυτής, δεδομένου ότι, οι μεταμοσχεύσεις του κερατοειδούς στον κερατόκωνο ήταν το κεντρικό ερευνητικό αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής (1976-1981) του πρώην Διευθυντή του ΕΟΟ, Καθ. Ι. Παλλήκαρη, καθώς και ένας από τους βασικότερους παράγοντες που συνετέλεσαν στην δημιουργία και ίδρυση από τον ίδιο το 1989, του Βαρδινογιάνειου Εργαστηρίου Μεταμόσχευσης και Μικροχειρουργικής Οφθαλμού (ΒΕΜΜΟ).
Σήμερα στο ΕΟΟ, πραγματοποιούνται μελέτες για την επιδημιολογία της νόσου στην Ελλάδα, καθώς και για το γονιδιακό της υπόβαθρο, σε συνεργασία με μεγάλα Πανεπιστήμια του εξωτερικού. Παράλληλα το ΕΟΟ βρίσκεται στην παγκόσμια πρωτοπορία στην ανακάλυψη και υιοθέτηση των πλέον σύγχρονων μεθόδων για την καθυστέρηση ή διακοπή της εξέλιξης της νόσου, τη βελτίωση της οπτικής οξύτητας (όρασης) των ασθενών και την εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών θεραπειών για τον κερατόκωνο όπως η διασύνδεση κερατοειδικού κολλαγόνου (cross linking) και η εφαρμογή ενδοκερατοειδικών δακτυλίων (intacs). Το ΕΟΟ είναι από τα πρώτα κέντρα που εφάρμοσαν τις θεραπείες αυτές έχοντας χειρουργήσει έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς ασθενών παγκοσμίως, ενώ εφαρμόζεται εξατομίκευση της θεραπείας στον κάθε ασθενή. Τα θεαματικά αποτελέσματα των εφαρμογών αυτών έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή ιατρικά περιοδικά μετά από κρίση (οι δημοσιεύσεις αυτές είναι από τις μεγαλύτερες σειρές ασθενών με κερατόκωνο, πηγή: http://www.pubmed.org) συμβάλλοντας έτσι και στην περαιτέρω εξέλιξη των μεθόδων αυτών.
Διασύνδεση κερατοειδικού κολλαγόνου (Corneal Collagen Cross-linking, CXL)
Μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του κερατοκώνου είναι η Διασύνδεση του Κερατοειδικού Κολλαγόνου (Corneal Collagen Cross-linking, CXL) με τη χρήση ριβοφλαβίνης (βιταμίνη B2) και υπεριώδους ακτινοβολίας. Η μέθοδος αυτή στοχεύει στη βελτίωση της αντίστασης και της ακαμψίας του κερατοειδούς (stiffening effect) και σταματάει την εξέλιξη του κερατοκώνου. Το ΕΟΟ βρίσκεται στην παγκόσμια πρωτοπορία στην εφαρμογή αυτής της επέμβασης. Η θεραπεία διαρκεί μια ώρα, είναι ανώδυνη και γίνεται με τη βοήθεια τοπικής αναισθησίας. Αρχικά, τοποθετούνται στον οφθαλμό σταγόνες ριβοφλαβίνης για 30 λεπτά και εν συνεχεία εφαρμόζεται η ακτινοβολία για μισή ώρα. Στο τέλος της θεραπείας τοποθετείται στον οφθαλμό ένας φακός επαφής ο οποίος παραμένει από 4 έως 6 ημέρες.
Στην εικόνα που ακολουθεί φαίνεται η απομάκρυνση του κερατοειδικού επιθηλίου κατά την επέμβαση διασύνδεσης κερατοειδικού κολλαγόνου (φωτογραφία από αρχείο).
Ενδοκερατοειδικοί Δακτύλιοι
Οι ενδοκερατοειδικοί δακτύλιοι (Intrastromal Corneal Ring Segments, ICRS) είναι μικρά δακτυλίδια από βιοσυμβατό υλικό,τα οποία τοποθετούνται στον κερατοειδή του ματιού σε ασθενείς με κερατόκωνο. Σκοπός είναι η βελτίωση της τοπογραφικής εικόνας και της όρασης των ασθενών.
Η τοποθέτησή τους γίνεται μετά από δημιουργία ενός τούνελ στον κερατοειδή με την χρήση των τελευταίας γενιάς Femtosecond Laser. Η θέση της τοποθέτησης αποφασίζεται από τον χειρουργό ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούς. O ασθενής δεν αισθάνεται την ύπαρξη των δακτυλίων στο μάτι του. Η επέμβαση γίνεται με σταγόνες και είναι ανώδυνη.
Μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς
Σε προχωρημένο στάδιο η θεραπεία της πάθησης γίνεται με μεταμόσχευση κερατοειδούς (διαμπερής κερατοπλαστική). Η μεταμόσχευση κερατοειδούς πραγματοποιείται όταν η δομή του κερατοειδούς είναι τόσο διαταραγμένη ώστε να μην υπάρχει καμία άλλη λύση για την αποκατάσταση της όρασης. Συνίσταται στην αντικατάσταση του κεντρικού κερατοειδούς με κερατοειδή από δότη. Η επέμβαση παραδοσιακά γίνεται με αφαίρεση του κερατοειδούς με την βοήθεια μηχανικού τρυπανιού και στην συνέχεια τοποθέτηση του μοσχεύματος με την βοήθεια ραμμάτων που αφαιρούνται σταδιακά στην διάρκεια των επόμενων μηνών μετά το χειρουργείο.
